woensdag 16 april 2014

405. Een tamme merel


Bij mij in de tuin woont een merel. Nou ja, wonen? Hij vindt er in ieder geval een thuis. Als de zon opkomt en ik de gordijnen open, komt hij al aanvliegen. De merel kent mij, hij kent iedereen die hier in de buurt woont. Voor mij is hij een potentiële vriend, iemand die ik op zekere dag ontmoet en vervolgens beter wil leren kennen. Ik ben benieuwd naar zijn karakter, zijn gewoontes en gedragingen. Ook wil ik zijn taal, zijn lichaamshouding en gedrag leren begrijpen, trachten te communiceren, enzovoorts. Daartoe probeer ik stilzwijgend een verbond met hem te sluiten. Hij schenkt mij zijn nabijheid en in ruil daarvoor bied ik hem voedsel aan en een mogelijkheid om te baden. Ik moet mezelf eerst even corrigeren. Het is namelijk geen ‘hem’, maar een ‘haar’, een vrouwtjesmerel. Haar wederhelft, het mannetje, ken ik ook en hij kent mij. In deze periode van het voorjaar blijft hij nog op afstand. Straks wordt dat anders, als de jonge merels eenmaal uit het ei zijn en ze voedsel nodig hebben. Mijn ervaring is dat dan ook het mannetje al snel ‘om’ is en dichtbij komt. Waarschijnlijk dichterbij dan het vrouwtje dat van nature voorzichtig van aard is. Het vrouwtje heb ik nu zover dat ze na een opbouw- en gewenningsperiode van ruim een week, bij mij brood komt eten. Dit leer ik haar door op dag 1 wat broodkruimels op de grond te strooien als ik buiten zit te eten en vervolgens nogmaals als ik de merel weer in de tuin zie. Dit herhaal ik elke dag met veel aandacht en geduld, totdat de merel na enkele dagen weet: als ik er ben komt Piet naar buiten en brengt voedsel mee. Ik blijf op enige meters afstand staan, rustig en zonder me te bewegen. Uiteindelijk pikt de merel het brood op. Iedere dag leg ik de kruimels nu enkele centimeters verder in de richting van mij. De merel is niet gek en ziet dit allemaal goed. Ze wil graag het brood, dwingt zichzelf om haar angst te overwinnen en ontvangt hierna automatisch haar beloning. In haar merelkopje slaat ze op: even iets moeilijks doen, daarna een beloning als positieve respons. Momenteel leg ik de stukjes brood op een paar centimeter van mijn op de grond uitgestrekte hand. Daar pikt ze nu het brood op. Prachtig is het om haar van zo dichtbij te aanschouwen; de veren die mooi over elkaar gedrapeerd liggen en steeds in beweging zijn, de snorharen die naast haar snavel ontspringen, het steeds alert blijven op wat er in haar omgeving gebeurt en meer. Ik heb geprobeerd om haar uit mijn open hand te laten eten, wat ook enige keren is gelukt. Wat ik opmerkte was dat zij ontzettend bang was. Om die reden heb ik dat als mijn grens gesteld. Hier houdt de fysieke nabijheid op, een kwestie van respect voor de grens die zij zelf aangeeft. Ik vroeg me af: hoe weet de merel dat een mensenhand haar kan grijpen? Zij vertrouwt me intussen redelijk goed, maar als de hand bij het brood ook maar ietsje trilt of zij het brood zelf uit mijn hand moet pikken, is ze doodsbang. Heeft ze dat al ooit eerder meegemaakt in haar relatief kortdurende bestaan? Nee, zeer waarschijnlijk niet. Deze informatie zit in haar genen besloten, het lijken me overgedragen ervaringen van vele voorouders, de wetenschap dat een mensenhand gevaarlijk kan zijn. Iets soortgelijks is er met een raam. Als ik me achter het glas bevind durven de meeste vogels tot op een halve meter afstand te komen. Kom ik naar buiten dan worden dat al gauw enkele meters en zeker als ik beweeg. Hoe weet een merel van jongs af aan wat glas is* en dat een mens niet gevaarlijk kan worden als deze zich daarachter bevindt. Dat zijn intrigerende raadsels voor mij. Wij zijn dat zonder erg normaal gaan vinden, maar erg vanzelfsprekend en verklaarbaar is het allemaal niet. Tot zover dit verhaal over de merel, ik kom er binnenkort op terug want er valt veel over te vertellen.

*   Vogels vliegen overigens per abuis wel eens tegen glas aan omdat ze daarin de blauwe lucht weerspiegeld zien.



4 opmerkingen:

Joanne zei

Ik heb momenteel ook zo'n vrouwtjesmerel in de tuin. Fantastisch! Ik dacht eerst dat ze door iemand zo tam was gemaakt. Maar onderzoek wijst uit dat dit dus vaker gebeurd. Ze heeft blijkbaar onthouden dat ik vastzit aan de hand die brood geeft, want anderen mogen niet zo dichtbij komen. Ze ziet me ook door de ruit en zit soms al op de uitkijk. Bedankt voor je blog hierover.

Unknown zei

Kun je onbeperkt krentjes voeren aan merels?

Peter zei

heerlijk herkenbaar allemaal... tofoe lijkt mij het beste voor ze, en ze blijven ervoor terugkomen. Je kunt het in plakjes invriezen, met plastic ertussen zodat het niet aan elkaar blijft plakken... krenten is meest suiker en brood is te zout, maar beiden eten ze gewoon op... en pas op: eenmaal aan krentjes gewend blijven ze als kleine kinderen om die krentjes zeuren, ook al ligt er brood :-)

Tofu voeren ze wel het liefst aan de kleintjes, instinctief hebben ze door dat dat het beste is om jonkies te laten groeien? De laatste tijd iets aparts: er is een enorme boom omgevallen hierachter en veel grond en tegels los gekomen en nu komt de merel vrij vaak met een worm in de snavel langs om eten te bedelen. Het is vreemd gedrag, want de worm gaat wel voornamelijk (90%) mee om de jonkies te voeden, altijd op een plek in een andere hoek van de Amsterdamse binnentuin.

Maar waarom die worm? Komt hij die aanbieden als kado, om iets terug te geven? laat hij (enkel hij ja...) zien dat hij ook wel zonder ons kan, is hij gewoon trots om te laten zien dat hij zelf ook eten vindt??? Net als een kat soms een muis voor het baasje meeneemt? Wie heeft het antwoord? Midas? Meestal blijven het jarenlang dezelfde merels heb je het idee, soms weet je het ook door een vlekje op de veren of apart gedrag... En wie nou vader en moeder is en wie jonkie en hoe lang is me ook nog totaal niet duidelijk na 20 jaar... want de ene zwarte is wat gemoedelijker met een zwart vlekje, het vrouwtje is guitig maar bruin als een jonkie, een vrouwtje is meestal later toch wat donkerder en beetje groenachtig bruin, een jonkie heeft vaak van die spikkeltjes op zijn borst en is wat donziger en klunzig..

Maar nu zijn ze allemaal klunzig! En de jonge zwarte is heel (leuk) brutaal maar veel banger dan die oude, nou, ik kan nog wel een boek vol schrijven over wat ze de hele dag hier doen (en alle andere vogels! midden in Amsterdam)... Wie legt het me uit? Ik zal zelf ook wat meer gaan uitzoeken...

Anoniem zei

Helaas had ik een jonge merel gevonden, nergens ouders te bekennen.
Dus zelf groot gebracht, at en dronk goed, poepte goed, dus leek goed te gaan.
Toen brak de dag aan dat ze uit moest vliegen, dat deed ze binnen al enkele malen.
Helaas haar eerste poging klapte ze op de grijze afvalbak, nek gebroken, dood.
Wat heb ik me rot en verdrietig gevoeld.
Alles voor niets, zo'n mooie vogel, een vriendje, wat doet me dit pijn !