232. Bloedsinaasappels: Moro, Tarocco en Sanquinello

   De sinaasappel komt oorspronkelijk uit China en is een hybride tussen pompelmoes en mandarijn. Er bestaan honderden sinaasappelsoorten en -rassen met elk hun specifieke eigenschappen. Een van de soorten die er uitspringt en vanaf eind november weer te koop wordt aangeboden, is de bloedsinaasappel. De bekendste rassen zijn: Moro, Tarocco en Sanquinello. Sanquinello betekent ‘bloed’, Moro betekent Moors of ‘zwart’ (dit sinaasappelras kan er van binnen en buiten soms bijna zwart uitzien) en Tarocco betekent ‘tol’ (naar de ovale vorm). Nergens anders worden bloedsinaasappels zo rood als op de vulkaanhellingen van de Etna op Sicilië. De vruchtbare grond en een combinatie van koude winternachten en een zonnig klimaat overdag, zorgen voor een optimale ontwikkeling van anthocyaninen. Dit zijn pigmenten die de vruchten van rood tot karmozijn en van dieppaars tot zelfs zwart kunnen kleuren. Ze hebben een antioxiderende werking, wat lichte beschadigingen van lichaamscellen kan voorkomen of herstellen, heb ik begrepen. De bloedsinaasappels afkomstig van de vulkaanhellingen op Sicilië zijn overwegend van ecologische en biologisch-dynamische teelt.

   De Moro is een ietwat kleine, ronde sinaasappel en heeft een dikke schil. Het is een relatief recente kruising en nog de meest kleurrijke van de drie rassen. Deze is verkrijgbaar van december tot februari. De Moro heet een volbloedsinaasappel te zijn, wat wil zeggen dat de vrucht van binnen én buiten roodkleurig is. Er worden echter ook Moro's aangeboden waarvan de schil gewoon oranje/geel is met binnenin enig rood, een halfbloedsinaasappel dus. De informatie vanuit de handelskanalen wil elkaar nog wel eens tegenspreken. Door het klimaat en de vruchtbare bodem hebben de Siciliaanse Moro’s vaak een dieprode kleur en een volle smaak. Het aroma is friszoet met een vleugje bitter en doet enigszins aan frambozen denken. Een kleine kanttekening moet ik maken: Moro schimmelt snel. Leg niet teveel voorraad aan, beter is het voor enkele dagen in te kopen. Daarbij goed inspecteren op zachte plekjes. Is er vandaag een klein beurs plekje, dan kan dit morgen zijn uitgegroeid tot een wit/groen beschimmelde sinaasappel. Moro is dus niet lang houdbaar.

   Tarocco is een halfbloedsinaasappel die opengesneden een mooie blonde kleur heeft met rood aangelopen randjes en strepen. De Tarocco heeft een dunne oranje schil, soms met een lichte rode blos en is verkrijgbaar van december tot april. Deze bloedsinaasappel is afgeleid van een mutant van de Sanquinello en is groter, zoeter en sappiger dan de Moro. Tarocco is daardoor een van 's werelds meest populaire sinaasappelen. Dit ras heeft ook het hoogste vitamine C- en kaliumgehalte van alle sinaasappels, voornamelijk vanwege de vruchtbare grond rondom de Etna. De Tarocco is gemakkelijk te schillen en bevat geen of nauwelijks pitjes.

   De Sanquinello komt oorspronkelijk uit Spanje en is van februari tot april verkrijgbaar in de winkel. De Sanguinello heeft een oranjegele schil met een rode blos en weinig pitten. Hij is rijp in februari, maar kan minstens tot april aan de boom blijven hangen. Het vlees is oranje met veel rode strepen.

   Van citrusfruit als sinaasappels en citroenen bewaar ik altijd de schil. Het is jammer om deze na het persen van sap weg te gooien. De etherische oliën ruiken heerlijk en citroen- en sinaasappelrasp zijn goed te gebruiken in de keuken voor allerlei doeleinden. Dus vóór ik de vrucht ga uitpersen was ik eerst de sinaasappel even en rasp daarna de schil. Deze vermeng ik in een bakje met kristalsuiker ter conservering. Vervolgens is het vele maanden te bewaren in de koelkast. Ook kun je sinaasappel of citroen dun afschillen, drogen op een schoteltje en bewaren voor in de thee bijvoorbeeld. Probeer het, geniet van de heerlijke frisse geur die dan vrijkomt en blijf verder het hele jaar door genieten van de gesneden of geraspte schil, liefst natuurlijk van onbehandelde vruchten.

83. Zonnevlam

Maandagnacht vond er een krachtige explosie plaats op onze zon wat morgen (donderdag 17 febr.) tot merkbare gevolgen kan leiden op aarde. De zon heeft een cyclus van ongeveer 11 jaar waarbij deze meer actief is en er een maximum aan zonnevlekken verschijnt (solar maximum). Het laatste maximum dateert van 2001. Zonnevlekken hebben invloed op het leven op aarde. Als de zon in zo’n actieve periode zit vinden er korte hevige explosies van energie plaats waarbij geladen deeltjes vrijkomen welke de aardesfeer binnendringen. In vroeger tijden dacht men dat er een verband was met de cyclus van de zon en het voorkomen van grieppandemieën. Griep wordt ook wel ‘influenza’ genoemd, wat invloed betekent. Het etymologisch woordenboek van Van Dale spreekt bij de herkomst van ‘influenza’ dan ook over ‘invloed van de hemellichamen’. Zeker is dat GPS-satellieten er hinder van kunnen ondervinden met als gevolg een ontregeling van elektronische systemen, communicatie- en elektriciteitsnetwerken. De uitbarsting van dit moment komt na een uitzonderlijke periode van stilte waarin er nauwelijks zonnevlekken waren. U moet niet verbaasd zijn als de pinautomaten plots niet blijken te werken of het treinverkeer ontregeld is door storingen en ongetwijfeld is de mens ook gevoelig voor deze invloeden.

Dit is geen zon maar een sinaasappel...(zie blog nr. 55 van 21 december)

      

55. Zon en maan in een sinaasappel

                                  Vanochtend was er een maansverduistering. Omstreeks half acht, eigenlijk al te licht om nog goed te kunnen zien en bovendien was het hier mistig.
      Bij een maansverduistering staan zon, aarde en maan op een rijtje achter elkaar, waarbij de schaduw van de aarde de maan bedekt. In vroeger tijden was men bang van zo’n verduistering, het zou allerlei onheil brengen. De maan staat voor het veranderlijke, de 4 schijngestalten, de cyclus van de seizoenen, dood en geboorte, enzovoorts. En als het lampje aan de hemel ineens langzaam uitgaat….. Dit gold natuurlijk voor zowel de zon als de maan.
     De zon is het levengevende, het dynamische principe, is warmte en licht en oefent voortdurend zijn invloed op aarde uit. De maan is koud, geeft licht dankzij de zon, haar invloed is tijdelijk en cyclisch. De maan werkt in op de watermassa’s van de aarde, vanzelfsprekend dus ook op het water in ons lichaam (bloed en lymfevocht), op de circulatie van plantensappen en ook op bijvoorbeeld de visvangst.

     Vanmorgen tijdens die maansverduistering ging ik sinaasappels persen. U kent ongetwijfeld het verschijnsel: gisteren waren alle sinaasappels nog mooi oranje en vanochtend zaten er zomaar ineens twee witgroen beschimmelde exemplaren tussen. Zó snel bedorven, dat kwam vast door die maansverduistering....
     Zo’n beschimmelde sinaasappel lijkt sprekend op de maan zag ik nu (zie de foto hierboven). Was er vandaag geen samenkomst van maansverduistering en schimmelsinaasappels geweest, dan was ik de sinaasappel blijven associëren met de zon. Maar vanaf nu zie ik voortaan zon én maan in een sinaasappel .

31. De uitgedroogde schil van een sinaasappel

 

Een bekend beeld: 'n uitgedroogde sinaasappelschil op straat. Geen mens die er aandacht aan besteedt. Maar nu kwam ik toch wat bijzonders tegen, iets wat me deed denken aan zo'n eeuwig doorgaand motief op een oude Griekse vaas. Het was een nauwkeurig afgesneden schil van 'n sinaasappel die zich in twee spiralen had gedraaid. Ik heb hem opgeraapt en eens heel goed bekeken. Ja, het was de schil van één en dezelfde sinaasappel. Wat ik me afvroeg was: als het dezelfde schil is, waarom draait die spiraal dan niet door?
     Thuisgekomen ben ik zelf met een scherp mesje aan het schillen gegaan en ja, toen begreep ik het ineens. Het is een bol. Zolang je nog niet bij het middengedeelte bent, krult de schil zich in een spiraal, steeds wijder en wijder. Precies op het punt waar de omtrek het grootst is, keert de schil zich en vormt een nieuwe spiraal, maar nu andersom: van buiten naar binnen. De spiraal is dan wel andersom ontstaan, maar als je naar de afbeelding kijkt lijkt het net of de twee spiralen dezelfde richting in draaien. Ik zeg 'lijkt', want de ene draait toch echt van binnen naar buiten en de andere van buiten naar binnen. Dat oude Griekse motief is dus eigenlijk gebaseerd op de bol, de meest volmaakte vorm.

 

Nu iets anders. Zo'n sinaasappel heeft gebloeid. Vanuit de bloem is er een vruchtbeginsel ontstaan welke tot vrucht is uitgegroeid en met een steeltje aan de boom hangt. Dat steeltje is net zoiets als de navelstreng, het brengt een stroom van leven naar de vrucht. Als de sinaasappel volgroeid is houdt de levensstroom op waarna het steeltje verdroogt. De vrucht valt van de boom en de cyclus is rond. De plek waar het steeltje afbreekt is eigenlijk een soort van navel, een lidteken. Waar het steeltje heeft gezeten (zie afb. en afb. ) is een zonnetje zichtbaar. Dat is mooi.
Overigens heten navelsinaasappels alleen zo vanwege de gelijkenis met een navel aan het uiteinde. Dit is nog een overblijfsel van de bloesem waar nog een klein sinaasappeltje extra in groeit. Maar de echte navel zit aan de andere kant van de vrucht.