429. De inktvlekkenziekte

De bladeren van de Gewone esdoorn (Acer pseudoplatanus), niet te verwarren met de Noorse esdoorn (Acer platanoidus), hebben soms mooie diepzwarte vlekken die worden veroorzaakt door een schimmel (Melasmia acerina) die de inktvlekkenziekte wordt genoemd. Een esdoorn is sterk en kan veel hebben, de boom gaat er dan ook niet aan ten onder. De Gewone esdoorn kent zo’n 75 verschillende schimmels die in principe in symbiose met de boom leven.

In De kleine Johannus van Frederik van Eeden kan men lezen hoe het blad van de esdoorn aan zijn zwarte vlekken komt. Dwergen legen namelijk ‘s nachts hun inktpotten en besprenkelen de bladeren met inkt.

426. De Paardenkastanjemineermot (Cameraria ohridella)

De paardenkastanjemineermot (Cameraria ohridella) is een vlindersoort die voorkomt op het blad van de witte paardenkastanje, waarvan de larve leeft van het bladgroen. Hierdoor ontstaan bruine vlekken (zie de afbeelding hierboven) en kunnen de bladeren afsterven. Het afgelopen jaar waren veel kastanjebomen er beroerd aan toe. Al in het voorjaar zag ik bomen met overwegend bruin blad en het begin van de zomer werd ingeluid met verdorde en afgevallen bladeren. De bomen kunnen dat wel enkele jaren volhouden maar op een gegeven moment sterven ze. De laatste jaren treden er in toenemende mate boomziekten op: de iepenziekte bij iepen, de bloedingsziekte en de mineermot bij de paardenkastanjes, de essenziekte, de watermerkziekte bij wilgen, de bladvlekkenziekte bij platanen, de eikenprocessierups, enzovoorts. Ik ga het niet hebben over de werkelijke oorzaken van deze catastrofe, anders val ik in herhaling. Los hiervan kijk ik met verwondering naar de fenomenen en kan ik er ook de schoonheid van zien. De natuur streeft onophoudelijk naar een evenwichtige situatie. Laat een lap grond eens 15 jaar met rust, helemaal niks doen en kijk dan eens wat voor een paradijs er in zo’n korte tijd ontstaat. Een ware apotheek van geneeskrachtige planten die bodem, lucht en water zuivert en een harmonie om zich heen verspreidt waar mens, dier en plant wel bij kunnen varen.

                               Paardenkastanjes hebben iets met ronde vormen, gezien de

                               vruchten en de scheurpatronen van de schors.

 

374. Boomwratten en boomgezwellen

128. Het weefsel van de spinselmot

    De larven van de spinselmot (Hyponomeuta padellus) weven momenteel weer de prachtigste webben om allerlei objecten heen. Het betere inpakwerk zal ik maar zeggen. Eigenlijk geeft het een zelfde effect als sneeuw in de winter waarbij alles onder een zachte witte deken wordt bedekt. Verschil is dat het hier om zilverkleurige draden gaat die ook nog overal omheen worden gesponnen, een ideaal decor voor een sciencefictionfilm.

    De spinselmot zelf is een mooi wit vlindertje met langwerpige vleugels die bedekt zijn met zwarte stippeltjes, daarom heet ie ook wel de stippelmot. In de maand juli legt hij hoopjes van 25-50 eitjes op de takken van bomen en struiken. Over deze eitjes die nog voor de winter (in september) uitkomen, creëert de spinselmot een schild wat hard wordt waardoor het enige bescherming biedt tegen rovers. De larven spinnen zich ook nog in. In april gaan de larven naar de uitlopende takken en mineren de bladeren (zie ook blog nr. 8 :Bladmineerders juli 2010 ). Ze vormen zogenaamde blaasmijnen, holtes met ongeveer 10 exemplaren. De larven  ontwikkelen zich tot gelige rupsjes met twee rijen zwarte stippen over het lijf en een zwarte kop. Na een dag of tien verlaten ze deze plek en voeden zich met alle blaadjes die ze maar tegenkomen.

    Gemeenschappelijk weven de larven grote taaie spinsels die hen beschermen tegen vogels. Hebben ze een tak kaalgevreten dan spinnen ze een nieuwe tak in en vreten die leeg. Met duizenden zijn ze actief. Schud je aan een boom, dan laten ze zich direct aan een draad naar beneden zakken, want ze zijn erg gevoelig voor verstoringen, dus doe maar niet. In juni hebben ze er genoeg van, dan verpoppen ze zich in cocons. Een maand later komen de vlinders uit en begint de cyclus opnieuw. De foto’s zijn gemaakt op een kerkhof, een groot deel van de grafstenen is bedekt met de zilveren draden en bomen zijn compleet ingesponnen. Hoewel niet iedereen er blij mee is, vind ik het een prachtig natuurfenomeen.

    Zulke plagen zijn bijna altijd een natuurlijke reactie op menselijke activiteiten. De natuur probeert gewoon het oorspronkelijk evenwicht te herstellen. De aarde zoals ze nu is, is een grote bouwplaats en gatenkaas. Waar mensen zich vestigen verdwijnt de oorspronkelijke natuur. Als reactie daarop ontstaan dan plagen, kleine en grote rampen. Het bestrijden van in dit geval rupsenplagen heeft geen enkele zin als men zich niet werkelijk verdiept in de oorzaak. Zeker niet als dat gepaard gaat met het spuiten van vergif of het verwijderen van elk ongewenst sprietje groen.