176. Arbeiders vallen flauw in fabrieken Puma en H&M

Afgelopen maandag zijn er bijna 50 arbeiders van een schoenenfabriek welke voor Puma werkt, opgenomen in het ziekenhuis. Vorige week werden in een kledingfabriek die werkt voor H&M, een honderdtal werknemers onwel en zakten in elkaar. Het zijn twee recente voorbeelden van vergiftigingen door gevaarlijke chemische stoffen. Kledingwinkel H&M zegt een onderzoek te zijn gestart, de incidenten “hebben een hoge prioriteit”. Puma overweegt maaltijden voor de arbeiders te gaan verzorgen. Bron: De Volkskrant. Deze gebeurtenissen komen niet plots uit de lucht vallen, ze bestaan al vele jaren en zijn inherent aan het systeem. Over de gehele linie zal er vermoedelijk weinig of niks veranderen. Het gaat uiteindelijk primair om een zo goedkoop mogelijke productie en een zo hoog mogelijke winst, óók al gaat dit ten koste van de gezondheid en het welzijn van de arbeiders. Degenen die niet meer kunnen of ziek zijn, worden afgevoerd. De opengevallen plaatsen worden ingenomen door een nieuwe lading goedkope werkslaven, desnoods in een ander arm land. Deze bedrijven produceren niet voor niets in landen met een schrijnende armoede, slechte arbeidsomstandigheden, gebrekkige wetgeving en hoge corruptie. Als H&M, Puma en vele andere fabrikanten een zuiver geweten hadden, zouden ze zich er niet van af maken met weer eens een onderzoekje en de overweging(!) om maaltijden te gaan verzorgen. De problemen zijn al lang en breed bekend, dit is gewoon beleid.

   Het bovenstaande vindt plaats in lage lonenlanden waar naast de mensen ook de bodem, de lucht en het water vergiftigd worden door chemicaliën. Deze fabrieksproducten worden grotendeels hier in het Westen verkocht. Daar moeten wij consumenten dan nog wel even onze ogen voor dichtknijpen, want natuurlijk is het een schande als we hier aan meedoen.

   Ik weet niet of u het in de gaten hebt, maar ook in Nederland staan wij bloot aan zeer giftige chemische stoffen en is er van overheidswege een structureel gebrek aan controle van ingevoerde producten. Een van de onderschatte problemen zijn de winkels waar deze producten worden verkocht, de lucht is er bezwangerd van de gifstoffen. De werknemers, verkopers en verkoopsters staan de hele dag in de vieze lucht die deze producten vaak nog uitwasemen, maar ze weten het niet. Loop eens een speelgoedwinkel binnen, een sportschoenenzaak, een outletmarkt of een willekeurige bouwmarkt en gebruik eens heel bewust uw neus. U ademt naast zuurstof, een mengsel in van ontsmettingsmiddelen zoals Methylbromide, oplosmiddelen zoals tolueen, benzeen en nog vele andere akelige stoffen. De groeiende stroom winkels die goedkope Aziatische rommel aanbiedt breidt zich gestaag uit. Ook de gevestigde winkelketens in onze winkelstraten stinken letterlijk en figuurlijk steeds sterker. Het is dan ook niet vreemd als u hoofdpijn overhoudt na een winkelbezoek. Zoiets kan nog direct daarmee in verband worden gebracht. Maar wat nu als men door langdurige blootstelling aan chemische stoffen jaren later ernstig ziek wordt? Feit is wel dat zenuwziekten en kanker steeds maar toenemen. Iedereen heeft wel een vriend of familielid  verloren. Eén op de drie personen krijgt kanker in zijn/haar leven, het is bijna gewoon geworden.

   Los van de schoenen, kleding en plastic rommel die vaak in de winkel nog staan uit te dampen, worden de containers voor verzending gegast met o.a. het zeer giftige methylbromide, dit om eventuele insecten en schimmels te verdelgen. Het is regelmatig gebeurd dat werknemers bij het lossen en openen van containers hun bewustzijn verloren of langdurig ziek werden. De controle schiet schromelijk tekort, een steekproefje hier en daar, maar vooral niet te vaak want dat kost geld. Goedkoop is meestal duurkoop, zeker op wat langere termijn. Alleen zijn de gevolgen dan soms niet meer terug te draaien. Wij consumenten hebben de macht tot verandering van het korte termijn denken zelf in handen. Op z’n minst kunnen we proberen om zo kritisch en bewust mogelijk te consumeren.

63. De brand in Moerdijk (3)

8 januari 13.00 uur, (dag 4)

     Vandaag kopt het Algemeen Dagblad: “Hulpverleners Moerdijk-brand ziek” en op pagina 2 van De Volkskrant een relatief kort artikel met enkele kritische kanttekeningen: “Zeer giftige stoffen Moerdijk gevonden”. De media worden wakker, althans sommige. Niet vanuit zichzelf, vanuit een onderzoekende beroepshouding en een kritische blik op de gebeurtenissen, maar reactief vanuit burgers en hulpverleners die klagen over hun gezondheid. Wat hebben we in hemelsnaam aan media die autoriteiten napraten en niet zelf kritisch (mogen) nadenken, doorvragen en de verantwoordelijken daarmee onder druk zetten. Wat is de journalistiek nog waard als men zich braaf aanschurkt tegen de autoriteiten. Het is allang bekend dat de overheden het de kritische journalist moeilijk, zo niet onmogelijk maken om nog onafhankelijk en naar waarheid over gebeurtenissen te berichten. Het gaat eerst door een zeef, een redactionele zeef natuurlijk, maar die is niet meer zo vrij en onafhankelijk als men de burgers wil doen geloven. Het is nog net geen Italië, maar bij ons is het alleen meer verhuld. De invloed van de overheid op de media is sterk. Men houdt een dikke vinger in de journalistieke pap welke daardoor wel lauw moet zijn. Het is vrij simpel. Stelt een journalist ‘vervelende’ vragen aan bijvoorbeeld een minister of staatssecretaris, dan ontvangt de redactie een seintje van de woordvoerder die ongeveer deze strekking heeft: “Wij willen graag het bestaande goede contact tussen uw krant en de minister behouden, maar stuur de volgende keer wel graag een andere verslaggever!”. Pakt het betreffende dagblad of tv-programma die hint niet op, dan kan men het wel schudden en hobbelt men voortaan achter de feiten aan. Andere media nemen de opengevallen plek graag in. Dit even terzijde.

     Het Algemeen Dagblad van vandaag 8 januari bericht: “Behalve tientallen hulpverleners, hebben zich tot nu toe150 mensen gemeld met gezondheidsklachten. Dit zegt de medicus Henk Jans van de Gemeenschappelijke Hulp bij Ongevallen en Rampen. De politie is in stilte een grootschalig intern onderzoek begonnen uit vrees dat hulpverleners blijvende klachten houden of ziektes krijgen. Mogelijk hebben politiemensen ook door het zwaar vervuilde bluswater gelopen, dat vol zit met kankerverwekkende stoffen”. Dit “mogelijk” hadden ze er wel uit kunnen laten, ik zag het al op grote afstand vanuit mijn luie stoel en helaas is dit niet het enige. Ik lees verder: “Tot dusver menen de autoriteiten dat er geen grote gevaren zijn geweest voor de volksgezondheid van omwonenden en omstanders. Hoogleraar crisisbeheersing Ira Helsloot meent echter dat alle gevaarlijke stoffen die je maar kunt bedenken in de vrijgekomen rook zaten”. Chemisch technoloog Akkerman adviseert: “Mensen moeten ver uit de buurt van dat industrieterrein blijven!"
     Op de vraag aan de gemeente Moerdijk waarom er de afgelopen dagen zonder adembescherming kon worden rondgelopen bij en op het terrein van Chemie Pack, was het antwoord: “Dat is een goeie”. Daar bleef het bij. De sukkelige burgemeester Denie van Moerdijk dekte zich verder in door te verklaren: “Ik heb alle deskundigheid ingeschakeld om zo snel mogelijk inzicht te krijgen in de gevolgen voor het gebied”.

62. De brand in Moerdijk (2)

6 januari (dag 2)


     Ik vrees dat men deze brand en de gevolgen daarvan veel te licht inschat en er wel degelijk een gevaar bestaat voor de gezondheid van de mensen in de omgeving en de mensen die onder de giftige rook van de fabriek leven. Als de autoriteiten verklaren niet te weten wat er precies in die fabriek lag, maar wel weten dat het om zeer gevaarlijke stoffen gaat, moeten ze het zekere voor het onzekere nemen. In dit geval zou dat een evacuatie kunnen betekenen. Maar ze weten het wel degelijk, net zo goed als ik het weet, omdat vanaf het begin al bekend was dat er allerlei gevaarlijke stoffen opgeslagen lagen zoals bestrijdingsmiddelen, oplosmiddelen, verfproducten, etc. Stoffen die als ze zich vermengen, soms een zeer giftige reactie met elkaar kunnen aangaan, dampen die ontsnappen en min of meer ingeademd worden, ernstig vervuild bluswater welke in het riool en de sloten terecht komt en het grondwater bereikt, neergeslagen roetdeeltjes die zich over een grote afstand verspreiden.Daarnaast is het de taak van de autoriteiten om burgers adequaat en juist te informeren zodat zij op basis daarvan zelf een afweging kunnen maken. Ramen en deuren sluiten en in huis zitten helpt niks als het kiert en tocht, bovendien komt de lucht van buiten uiteindelijk toch naar binnen, een kwestie van uren.  Men gaat lichtzinnig en amateuristisch te werk. Bovendien, meen ik, is er sprake van bewuste misleiding en bagatellisering.

7 januari (dag 3)

     Inmiddels is dan bekend welke stoffen er in de fabriek lagen, maar het Openbaar Ministerie heeft de lijst in beslag genomen en houdt deze geheim “in het belang van het onderzoek”! Het zou gaan om honderden verschillende chemische stoffen die brandbaar, giftig en bijtend zijn. Ik voeg er zelf nog aan toe: kankerverwekkend en levensbedreigend, want zo is het. Het is zó ernstig dat we het niet mogen weten, als je begrijpt wat ik bedoel. De bevolking mag niet ongerust worden, eventuele claims houdt men het liefst verre van zich : “Er zijn geen giftige stoffen gemeten, er is geen gevaar voor de volksgezondheid” en naderhand zien ze dan wel weer hoe ze zich eruit redden.
     Ondertussen zie ik op de NOS- site dat de Fa van Gansenwinkel bezig is het zwaar verontreinigde bluswater op te zuigen met tankwagens. Twee werknemers lopen naar de sloot en leggen dikke slangen in het roodbruine giftige water. Ze hebben geen persluchtmaskers op en ademen dus gewoon de giftige dampen in ( een tijdje daarna heeft men over die sloten snel een schuimlaag gespoten om het dampen te verhinderen). De brandweerlieden en schoonmakers die ik even daarna op het fabrieksterrein door de giftige plassen water zie banjeren, ademen ook onbeschermd de verontreinigde lucht en dampen in. Het is onverantwoord! Even later komen een viertal gekwalificeerde onderzoekers het terrein op, volledig ingepakt en mét persmaskers op. Tsja, die weten heel goed waar ze mee bezig zijn.
     Hoogleraar Toxicologie aan de Universiteit Wageningen, Tinka Murk, spreekt over kankerverwekkende stoffen zoals de aromatische verbindingen, xileen, naftaleen, benzeen, over een zeer hoge concentratie van zwaar chemisch afval waarbij inademen uit den boze is. De ‘ongevaarlijke’ giftige rookwolken van de eerste dag heten desondanks volgens de autoriteiten op de 3e dag nog steeds niet schadelijk te zijn, maar de meetresultaten (waar en wanneer is gemeten, op welke stoffen, wat heeft men gevonden?) worden niet vrijgegeven. Waarom niet?
     Ik heb medelijden met de brandweerlieden en schoonmakers die niet beseffen waar ze mee bezig zijn, zij zijn het eerst de pineut. In tweede instantie de bewoners in de directe omgeving of verderop. Als zij over enige tijd of na een aantal jaren ziek worden is het leed al geschied en moeten ze maar zien dat ze het redden. Helaas, maar ik voorzie dat deze ramp nog een vervelende nasleep krijgt.

61. De brand in Moerdijk (1)

     Met stijgende verbazing heb ik gisteravond 5 januari de berichtgeving gevolgd over de ramp in Moerdijk, wat een geklungel! Als het al niet duidelijk was is nu één ding heel duidelijk geworden: vertrouw niet op de overheid bij rampen of ingrijpende gebeurtenissen. Wat er echt aan de hand is kom je via hen toch niet te weten. ‘Geen paniek, er zijn geen giftige stoffen gemeten, er is geen gevaar voor de volksgezondheid, ga naar binnen, sluit ramen en deuren en zet de radio aan’, dat is het standaardadvies. Bij zo’n brand als gisteren kun je als burger het beste zo snel mogelijk weg zien te komen, in ieder geval niet wachten tot die eventuele gifwolk je huis heeft bereikt. Dat risico moet je natuurlijk niet nemen.
     Het gaat hier om een verpakkingsbedrijf met een grote voorraad aan gevaarlijke chemische stoffen. Die liggen daar opgeslagen in vaten en grote opslagtanks, staan nu in brand en exploderen, waarbij dikke zwarte rookwolken met onbekende giftige gassen opstijgen en zich verspreiden over de wijde omgeving. Bij het begin van zo’n brand is het normaal dat men nog niet direct weet wat er aan chemische stoffen bij dat bedrijf liggen. Je zou zeggen, dat duurt een uurtje en dan moet dat toch duidelijk zijn, maar de gehele avond blijft dat een vraagteken. Officieel is dat na 6 uren nog steeds onbekend. Onofficieel begrijp ik van een insider, dat er een lijst is van zo’n 80 A4-tjes vol met gevaarlijke chemische stoffen.
     Maar dan nu de slechte berichtgeving, op dat moment van groot belang voor de mensen die zich daar in de omgeving bevinden. Men weet niet om welke stoffen het gaat, spreekt elkaar tegen, mensen die niet deskundig zijn op dit terrein doen uitspraken die ze niet kunnen en mogen doen. Een burgemeester van Moerdijk die geen daadkracht uitstraalt en duidelijk onder de medicijnen zit, een slampamper. Deskundigen in de tv-studio die angstig naar elkaar zitten te kijken, bang om elkaar af te vallen en de verkeerde dingen te zeggen, want iedereen is op het hart gedrukt: geen paniek, hou het volk rustig!
     Om een en ander te illustreren heb ik snel het een en ander genoteerd:
- De site en de alarmlijn juist voor informatie bedoeld, zijn lange tijd onbereikbaar.
- Sacha de Boer 8 uur journaal: "Volgens de brandweer zijn er geen giftige stoffen gemeten."
- De brandweer: "Er zijn wel giftige stoffen vrijgekomen, maar deze zijn niet meer gevaarlijk voor de volksgezondheid omdat ze verbrand zijn en door de wind worden verspreid. Wel binnen blijven en ramen en deuren gesloten houden".
- Toxicoloog Ruyter: "Zelfs de rook van de barbecue bevat giftige stoffen, dus hier ook, maar de rookpluim gaat door de hitte omhoog waardoor de mensen er geen last van hebben."
- Sacha de Boer in gesprek met weerman Hiemstra: "Er zitten geen giftige stoffen in die wolk, maar het is wel belangrijk waar die wolk naar toe gaat." (hoezo?)
Hiemstra: "Klopt, want dat bepaalt natuurlijk waar eventuele stoffen die daar inzitten terecht komen en wat daar belangrijk voor is, is de wind. Regendruppels zorgen er voor dat de stoffen die in de rookpluim zitten naar beneden vallen, dus dat verdunt de rookpluim. Dat lost als het ware op, want dat komt op de grond terecht. Dat is gunstig in het geval voor het gaat om stoffen die in de lucht voorkomen die slecht zijn voor de luchtwegen bijvoorbeeld, maar dat is ongunstig voor als het op de grond terecht komt. Wat daar precies nadelig aan is kan ik niet zeggen."
- Sacha de Boer vraagt aan verslaggever Theo Verbruggen: "Theo, volgens de brandweer zijn er geen giftige stoffen vrijgekomen?"
Theo Verbruggen: "Nou, er zijn wel giftige stoffen vrijgekomen, maar die zijn niet gevaarlijk. Dat heeft de brandweer gemeten. Nou, je moet je voorstellen, het zijn verpakkingsmaterialen, daar zitten diverse giftige stoffen in, maar doordat die verbrand zijn en door de wind verspreid, zijn ze niet meer gevaarlijk voor de volksgezondheid, zo zei de brandweer. Toch nog wel het advies van de brandweer richting Dordrecht en het Noorden om ramen en deuren nog even gesloten te houden."
- Toxicoloog Ruyter even later: ‘In huis biedt een aantal (???) uren bescherming.” En zo gaat het maar door.
     Het zijn dus maar verpakkingsmaterialen, dat stelt me in ieder geval gerust. Wel giftige stoffen, maar die zijn gelukkig niet gevaarlijk. Geen gevaar voor de volksgezondheid, da’s prettig. Ook fijn dat het regent want dan lost die ongevaarlijke giftige wolk op en komt het spul op de grond terecht. Het is niet giftig dus wat zeuren we dan steeds over die wolk en die neerslag. Maar ondanks dat, wel een nat washandje voor je mond houden bij klachten aan de luchtwegen, adviseert burgemeester Denie.